Nya.vn

Thư viện thiết kế bỏ túi

HuyKTS.com - Thư viện thiết kế bỏ túi

Bảng tra cứu tính năng OpenType

Chào các bạn! Tôi là Huy KTS, một người yêu thích công việc thiết kế.
Đây là bài viết về bảng tra cứu tính năng OpenType, là kiến thức cần thiết để hiểu về tính năng OpenType trong Font chữ. Bảng tính năng OpenType luôn được cài đặt sẵn trên các hệ điều hành hỗ trợ tính năng OpenType.

Bảng tra cứu tính năng OpenType là gì?

Ta đã biết, Font chữ kỹ thuật số được mô tả bởi một File phông chữ. File Font chữ thường có định dạng phổ biến là .otf (PostScript) hoặc .ttf (TrueType). (Xem thêm bài Các định dạng Font chữ thông dụng nhất)
Ngoài những Font chữ tĩnh cơ bản còn có Font chữ hiện đại đính kèm các tính năng tự động. Các tính năng thường thấy như tự động điều chỉnh khoảng cách ký tự phù hợp – Kerning. Tính năng hỗ trợ thay đổi chữ kiểu đầu câu hoặc cuối câu Glyphs trong Photoshop. Tính năng thiết lập quy tắc gõ chữ Standard Ligatures, Contextual Alternates, Discretionary Ligatures trong Photoshop. Những tính năng đó được tạo ra ra thông qua một ngôn ngữ lập trình mô tả tính năng OpenType. Đó chính là ngôn ngữ lập trình AFDKO. (Xem thêm bài Ngôn ngữ lập trình AFDKO)
Các tính năng OpenType trong Font chữ không thể tự hoạt động độc lập. Nó dựa vào thiết lập hành động được đính kèm trong File Font chữ. Từ đó, tra cứu kết quả hành động trong một bảng thông tin khác. Bảng tra cứu tính năng OpenType chứa những thông tin tính năng OpenType đó.
Chúng ta có thể hiểu bảng tra cứu tính năng OpenType là bảng chứa các thông tin tính năng. Bảng này luôn được cài đặt sẵn trong các hệ điều hành có hỗ trợ tính năng OpenType. Khi sử dụng các tính năng OpenType thì phần mềm xử lý văn bản sẽ truy cập vào bảng này.

Bảng tra cứu thông tin tính năng OpenType gồm những gì:

Các tính năng OpenType hoạt động dựa trên bảng OpenType Layout (bảng tra cứu thông tin bố trí). Nhằm mục đích nhận biết ngữ cảnh và áp dụng tính năng, kết quả hành động. Có 5 bảng tra cứu thông tin tính năng.

Bảng tra cứu tính năng GSUB:

GSUB: Chứa thông tin về xử lý ngữ cảnh thay thế ký tự. Sử dụng cho các tính năng có chức năng thay thế ký tự đơn theo ngữ cảnh, thay thế ký tự cho từ ghép, phân tách và gắn kết ký tự theo ngữ cảnh, lựa chọn thay thế ký tự thẩm mỹ.

Bảng tra cứu tính năng GPOS:

GPOS: Chứa thông tin về xử lý vị trí tọa độ X và Y của các ký tự theo ngữ cảnh. Sử dụng cho các tính năng có chức năng điều chỉnh vị trí của một ký tự trong ngữ cảnh, vị trí của các ký tự ghép nối, vị trí của các dấu đính kèm ký tự. Thông tin trong bảng GPOS xác định điểm đính kèm để kết hợp các ký tự và định vị chúng với nhau. Một ký tự có thể có nhiều điểm đính kèm phụ thuộc vào ký tự tiếp nối.

Bảng tra cứu tính năng BASE:

BASE: Chứa thông tin về xử lý căn chỉnh vị trí cho các ký tự không cùng ngôn ngữ, không cùng kích thước, không cùng font chữ, để cải thiện bố cục ký tự trong văn bản. Tài liệu mô tả chức năng bảng BASE: Microsoft Typography – Base (docs.microsoft.com).
Các loại đường cơ sở trong bảng BASE: Microsoft Typography – baselinetags (docs.microsoft.com).
Ví dụ: Ký tự Latin và ký tự Kanji có đường cơ sở khác nhau. Khi chữ Latin đứng chung với chữ Kanji, bảng BASE ghi chú đường cơ sở của chữ Kanji được ưu tiên hơn.

Bảng tra cứu tính năng JSTF:

JSTF: Chứa các thông tin bổ sung cho các tính năng co dãn dòng văn bản. Cung cấp thêm lựa chọn hợp lý hơn cho việc dãn dòng và nén dòng. Hỗ trợ cho các phần mềm có chức năng canh lề đều hai bên văn bản.
Ví dụ: Các ứng dụng có chức năng canh lề bằng cách tự động dãn dòng hoặc nén dòng đơn thuần dựa theo thông tin từ bảng JSTF.
Bảng JSTF cung cấp thêm danh sách các đề xuất ưu tiên. Cho phép thay đổi ký tự để rút ngắn dòng hoặc ngăn chặn các hành động thay thế ký tự và thay thế điểm định vị ký tự nhằm đạt được hiệu quả nén và dãn dòng tốt hơn. Bảng JSTF tổ chức dữ liệu theo từng hệ thống ngôn ngữ và từng ngữ cảnh theo kịch bản đặt sẵn giống trong bảng GSUB và GPOS, nên JSTF lựa chọn hành động dựa trên việc tra cứu và bật tắt các hành động trong bảng GSUB và GPOS (nghĩa là đề xuất các hành động đổi ký tự rút ngắn và thay đổi điểm đính kèm của ký tự) nhằm đạt được mục tiêu nén và dãn dòng.
Ví dụ: Ưu tiên bổ sung hành động thay thế f f i bằng ký tự ghép ffi cho kết quả nén dòng tốt hơn.

Bảng tra cứu tính năng GDEF:

GDEF: Chứa các thông tin thuộc tính định nghĩa cho ký tự. Các tập lệnh trong bảng GSUB, GPOS và JSTF cần tham chiếu thông tin trong bảng GDEF để nhận diện ký tự và thông tin đính kèm của ký tự.
Bảng GDEF chứa 6 trường thông tin về ký tự trong 6 bảng con độc lập, bao gồm:

Bảng Glyph Class Def (Phân lớp ký tự):

Bảng Glyph Class Def xác định trong phông chữ có 4 phân lớp ký tự. Bao gồm ký tự cơ bản, ký tự ghép, ký tự thành phần cấu thành ký tự ghép và ký tự dấu phụ.

Bảng Mark Attach Class Def (Phân lớp dấu phụ):

Bảng Mark Attach Class Def chứa danh sách phân nhóm các dấu phụ tương tự nhau vào từng lớp ký tự. Nó xác định các dấu phụ cùng nhóm được định vị tọa độ tương tự nhau trong một từ.

Bảng Mark Glyph Sets (Ký tự có thể gắn dấu phụ):

Bảng Mark Glyph Sets chứa danh sách liệt kê các ký tự có thể đính kèm các ký tự dấu phụ.

Bảng Item Variation Store (Các biến thể trong Font chữ):

Bảng Item Variation Store chứa danh sách thông tin biến thể của các ký tự. Danh sách này như một cửa hàng cung cấp thông tin các biến thể của Font chữ (đậm, nhạt, mảnh,…). Từ đó, các bảng GDEF, GPOS và JSTF có thể tra cứu và hoạt động chính xác trong một chuỗi ký tự, khi có nhiều biến thể Font cũng xuất hiện trong một dòng.

Kết luận:

Bảng tra cứu tính năng OpenType dùng để hỗ trợ các tính năng OpenType hoạt động. Nó luôn được cài đặt sẵn trong các hệ điều hành hỗ trợ Font chữ có tính năng OpenType. Nó hoạt động như một chương trình chạy nền phục vụ cho các ứng dụng xử lý văn bản. Người thiết kế Font chữ không cần tìm hiểu sâu về các bảng tra cứu tính năng OpenType. Nhưng nhà phát triển ứng dụng xử lý văn bản và phần mềm gõ chữ sẽ cần hiểu về nó.

Các bài viết có liên quan:

Đơn vị Font chữ eM

Đơn vị Font chữ

Độ dày nét chữ trong thiết kế Font chữ

Độ dày nét chữ

Tỉ lệ chiều cao chữ trong thiết kế Font chữ

Tỉ lệ chiều cao chữ

Tương quan độ dày nét chữ và tỉ lệ chiều cao chữ

Tỉ lệ chiều cao – độ dày nét

Huy KTS - Thư viện thiết kế bỏ túi

Nya.vn – Thư viện thiết kế bỏ túi
Và tôi là HuyKTS, một người yêu thích công việc thiết kế.
Chúc các bạn sức khỏe và thành công!

Nya Store - Viên gạch dựng xây ý tưởng
Nya Home - Bộ sưu tập mẫu nhà đẹp
Nya Decor - Kiến tạo không gian cảm xúc
HuyKTS.com - Thư viện thiết kế bỏ túi

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chuyển lên trên