Nya.vn

Thư viện thiết kế bỏ túi

HuyKTS.com - Thư viện thiết kế bỏ túi

Tính năng nội suy biến thể trong FontLab 7 (Phần 2)

Chào các bạn! Tôi là HuyKTS, một người yêu thích công việc thiết kế.

Thiết kế Font chữ là một lĩnh vực khá hẹp, cần rất ít người làm, nhưng rất quan trọng trong xã hội. Vì tất cả các văn bản kỹ thuật số và in ấn đều phải sử dụng Font chữ để trình bày văn bản. Công việc thiết kế Font chữ khá thú vị, bạn có thể tự tạo ra một Font chữ kiểu theo ý thích.

Trong bài viết này, tôi tổng hợp những kiến thức cần thiết nhất để chúng ta có thể hiểu về Font chữ và bước đầu thực hiện thiết kế Font chữ, Việt hóa Font chữ.

Các bạn xem bài viết chỉ cần xem phần hình ảnh. Hình ảnh đã được sắp xếp và trình bày nội dung bài viết, dễ xem và dễ hiểu. Phần văn bản dùng để tối ưu hóa nội dung.

Khái niệm trục biến thể trong FontLab 7

Khái niệm trục biến thể trong FontLab 7

Các trục biến thể mặc định trong bảng đặc tả OpenType:

  • Trục biến thể dùng để mô tả từng thông số độ dày nét, chiều cao chữ, độ nghiêng chữ, độ tương phản giữa nét đứng và nét ngang,… ảnh hưởng lên hình dạng ký tự trong Font chữ.
  • Bảng đặc tả OpenType có chứa một danh sách các trục biến thể phổ biến đã được định nghĩa sẵn để tạo biến thể Font chữ:
    [wght] (weight – chữ in đậm),
    [wdth] (width – chiều rộng chữ),
    [ital] (italic – chữ in nghiêng),
    [slnt] (slant – độ nghiêng chữ),
    [opsz] (optical size – kích thước quang học).

Các trục biến thể được bổ sung thêm trong FontLab:

  • Tuy nhiên, FontLab có thể hỗ trợ thêm nhiều loại trục biến thể khác (ví dụ: Serif Length – chênh lệch chiều dài và chiều rộng ký tự). Nhưng thẻ khai báo phải bắt đầu bằng chữ in hoa. Các ký tự phía sau là chữ in hoa hoặc chữ số (ví dụ trục Serif Length khai báo bằng thẻ [SERF]). Trục Serif Length tuy không được định nghĩa trong bảng đặc tả OpenType nhưng nó là biến thể phổ biến. Nên FontLab có tích hợp sẵn trong bảng Variations cho người thiết kế.
  • FontLab hỗ trợ tối đa khoảng 64 ngàn mức độ điều chỉnh cho mỗi trục biến thể. Nhưng người thiết kế chỉ cần tao tác nắm kéo chuột để điều chỉnh mức độ và quan sát sự thay đổi của hình ảnh Glyph.

Khái niệm hệ trục tọa độ biến thể trong FontLab 7

Khái niệm hệ trục tọa độ biến thể trong FontLab 7

Khái niệm hệ trục tọa độ biến thể:

  • Hệ trục tọa độ biến thể là một biểu đồ dùng để mô tả các thông số độ dày nét, chiều cao chữ, độ nghiêng chữ, độ tương phản giữa nét đứng và nét ngang,… Cùng ảnh hưởng lên hình dạng ký tự trong Font chữ. Lưu ý: hệ trục tọa độ biến thể chỉ là một biểu đồ mô tả các thông số. Không liên quan tới hệ trục tọa độ X-Y của bản vẽ Glyph.

Khái niệm hệ trục tọa độ thiết kế:

  • Người thiết kế chỉ có thể cảm nhận kích thước dựa trên một đơn vị cụ thể (ví dụ: mét, inch) thay vì những con số trừu tượng. Trong quá trình thiết kế, FontLab hỗ trợ người dùng điều chỉnh các thông số của trục tọa độ biến thể dựa trên đơn vị UPM. Hệ trục tọa độ biến thể sử dụng đơn vị UPM này được gọi là hệ trục tọa độ thiết kế.

Khái niệm hệ trục tọa độ người dùng:

  • Hệ trục tọa độ thiết kế là đủ để tạo ra một Font chữ tĩnh. Tuy nhiên, với Font chữ động thì các phần mềm đọc và viết văn bản phải tự tạo các biến thể Glyph trung gian bằng cách tính toán nội suy. Chương trình phần mềm đầu cuối không thể sử dụng các đơn vị khoảng cách mà con người hiểu. Thay vào đó, các giá trị ‘wght’ mô tả độ dày nét chữ và giá trị ‘wdth’ mô tả tỉ lệ chiều ngang so với chiều cao chữ sẽ được dùng để nội suy các biến thể Glyph trung gian. Các giá trị này được định nghĩa trong bảng đặc tả OpenType. Hệ trục tọa độ biến thể được sử dụng cho các phần mềm ứng dụng đầu cuối được gọi là hệ trục tọa độ người dùng.
  • Về mặt lý thuyết thì hệ trục tọa độ thiết kế và hê trục tọa độ người dùng cùng hoạt động song song và có thể quy đổi giá trị tương ứng cho nhau. Mỗi một phiên bản Font chữ (Master hoặc Instance) đều được định danh theo một vị trí trên cả hai hệ trục tọa độ này. Như kiểu nó được xác định trên cả hai loại đơn vị.
  • Khi xuất bản Font chữ đầu cuối có tính năng biến đổi, FontLab sẽ tự động chuyển đổi giá trị của hệ trục tọa độ thiết kế sang hệ trục tọa độ người dùng. Tỉ lệ chuyển đổi giữa thông số thiết kế và thông số người dùng không nhất thiết phải là một tỉ lể tuyến tính. Người thiết kế có thể tùy biến bằng cách chỉnh sửa biểu đồ trục.

Khái niệm tọa độ thiết kế trong FontLab 7

Khái niệm tọa độ thiết kế trong FontLab 7
  • Tọa độ thiết kế (Design Coordinates) là thông số để người thiết kế có thể sử dụng trong quá trình thiết kế. Nhằm tạo ra Font chữ mới với các Master.
  • Có thể sử dụng trực tiếp tọa độ người dùng để thiết kế Font chữ. Nhưng nó không trực quan và có thể tạo ra sự khó hiểu cho người thiết kế. Tọa độ thiết kế được tạo ra để người thiết kế có thể sử dụng dễ dàng hơn.
  • Nhiều nhà thiết kế sử dụng độ dày nét đứng làm giá trị chuẩn cho trục [wght] điều khiển độ dày nét chữ. Đây là cách làm trực quan và dễ dàng.
  • Tọa độ thiết kế chỉ được sử dùng cho quá trình thiết kế, nó không được xuất bản đính kèm theo File Font chữ đầu cuối. Mà chỉ đóng vai trò là thông số để tạo ra một biến thể Font chữ tĩnh. Nếu Font chữ đầu cuối có tính năng biến đổi, phần mềm đầu cuối sẽ tự tạo ra một hệ trục tọa độ người dùng dựa trên bảng đặc tả OpenType để nội suy ra các biến thể trung gian.

Khái niệm tọa độ người dùng trong FontLab 7

Khái niệm tọa độ người dùng trong FontLab 7
  • Tọa độ người dùng (User Coordinates) là tọa độ mà người dùng đầu cuối nhìn thấy khi họ điều chỉnh Font chữ biến đổi bằng các phần mềm ứng dụng (ví dụ: kéo thanh trượt điều khiển Font chữ biến đổi trong phần mềm ứng dụng Adobe Illustrator hoặc thiết lập thuộc tính CSS).
  • Tọa độ người dùng chỉ được sử dụng cho File Font chữ đầu cuối có tính năng biến đổi và một số định dạng Font chữ đặc biệt.
    Tọa độ người dùng không được sử dụng cho File Font chữ tĩnh đầu cuối.
  • Trong bảng đặc tả OpenType, các trục đã được định nghĩa có quy định sẵn từng cấp độ theo bảng đặc tả. (ví dụ: Font chữ có giá trị [wght] từ 400 đến 700 sẽ được xem là chữ nét đậm).

Khái niệm tọa độ chuẩn hóa trong FontLab 7

Khái niệm tọa độ chuẩn hóa trong FontLab 7

Giải thích về tọa độ chuẩn hóa trong FontLab:

  • Tọa độ thiết kế thân thiện với người thiết kế nhưng không thân thiện với phần mềm thiết kế Font chữ và phần mềm ứng dụng đầu cuối. Tọa độ người dùng thân thiện với người dùng đầu cuối nhưng không thân thiện với phần mềm thiết kế Font chữ và phần mềm ứng dụng đầu cuối. Vì các thiết bị và phần mềm chỉ làm việc được với các con số đơn giản. Thay vì trục biến đổi với nhiều kiểu chỉ số khác nhau.
  • Tọa độ chuẩn hóa cho biến OpenType (Normalized Coordinates) được tạo ra để các chương trình thiết kế Font chữ và phần mềm ứng dụng đầu cuối có thể hiểu. Tọa độ chuẩn hóa chỉ được sử dụng nội bộ trong chương trình phần mềm, người sử dụng không thể nhìn thấy.

Cách làm việc của tọa độ chuẩn hóa trong FontLab:

  • Như vậy, cần có quá trình biên dịch từ tọa độ thiết kế và tọa độ người dùng sang tọa độ chuẩn hóa. Thông thường, có thể quy đổi giá trị theo kiểu tuyến tính. Tuy nhiên, nếu cách quy đổi giá trị từ tọa độ thiết kế sang tọa độ người dùng được điều chỉnh phức tạp (không theo tỉ lệ tuyến tính) thì FontLab sẽ sử dụng tọa độ người dùng để biên dịch sang tọa độ chuẩn hóa (vì tọa độ người dùng cũng được chuẩn hóa sẵn trong bảng đặc tả OpenType).
  • Giá trị của trục tọa độ chuẩn hóa đi từ -1 đến 1. Giá trị -1 là Master thấp nhất. Giá trị 0 là Master chính (phiên bản gốc của Font chữ). Giá trị 1 là Master cao nhất trên trục biến thể. Các biến thể trung gian được biên dịch tuyến tính dựa trên tọa độ thiết kế và tọa độ người dùng. Hệ trục đơn giản như vậy để phù hợp với các chương trình phần mềm.
  • Ví dụ: Có một Font chữ được nội suy trên không gian thiết kế hợp thành bởi trục biến thể Weight và trục biến thể Width. Hình bên dưới minh họa tọa độ người dùng quy đổi qua tọa độ chuẩn hóa.

Các phiên bản trục tọa độ biến thể trong FontLab 7

Các phiên bản trục tọa độ biến thể trong FontLab 7
  • Trong FontLab, hai trục tọa độ biến thể có thể kết hợp thành một hệ trục tọa độ biến thể hỗn hợp. Tuy nhiên, có năm loại trục biến thể cơ bản và vài loại trục biến thể phổ biến khác. Mỗi cặp trục tọa độ biến thể đều có thể kết hợp để tạo ra nhiều hệ trục tọa độ biến thể hỗn hợp khác nhau.
  • Mỗi trục tọa độ biến thể riêng biệt hoặc hệ trục tọa độ biến thể hỗn hợp được FontLab gọi là một phiên bản trục tọa độ biến thể. Trong Font chữ có nhiều trục tọa độ biến thể. Người thiết kế có thể tạo ra một danh sách nhiều phiên bản trục tọa độ biến thể khác nhau.
  • FontLab cũng có thể tự đề xuất các phiên bản hệ trục tọa độ biến thể dưới dạng bảng danh sách. Bảng danh sách này bắt buộc phải có và đính kèm trong các Font chữ OpenType biến đổi để các phần mềm ứng dụng trong tương lai có thể sử dụng. Người dùng đầu cuối chỉ việc lựa chọn các biến thể Font chữ trong danh sách từng phiên bản trục tọa độ biến thể có sẵn. Thay vì trình bày một bảng danh sách liệt kê tất cả các biến thể Font chữ (trộn lẫn nhiều trường hợp của tất cả các phiên bản trục tọa độ biến thể khác nhau) gây bối rối cho người dùng.

Phạm vi trục tọa độ biến thể trong FontLab 7

Phạm vi trục tọa độ biến thể trong FontLab 7

Giải thích về phạm vi của trục tọa độ biến thể:

  • Trong giao diện hệ trục tọa độ biến thể của FontLab, tất cả các trục biến thể điều được giới hạn trong một khoảng, đi từ giá trị tối thiểu đến giá trị tối đa. Khoảng giá trị này được FontLab gọi là phạm vị trục tọa độ biến thể.
  • Cả hệ trục tọa độ thiết kế và hệ trục tọa độ người dùng trong FontLab đều được giới hạn trong phạm vi trục tọa độ biến thể. Phạm vi này chỉ được quy ước riêng trong phần mềm FontLab.
  • Trong bảng điều khiển Variations của FontLab cho phép người thiết kế có thể thay đổi phạm vi giới hạn của tọa độ biến thể để ngoại suy ra nhiều trường hợp biến thể hơn. Người thiết kế cũng có thể thay đổi phạm vi của trục tọa độ người dùng để đồng bộ với phạm vi của trục tọa độ thiết kế mới.
  • Các phạm vi này chỉ sử dụng nội bộ để tương tác giữa người thiết kế và FontLab, lưu trữ trong File thiết kế, nhưng không đính kèm vào File Font chữ đầu cuối và không được sử dụng trong tính năng biến đổi của Font chữ OpenType.

Công dụng của phạm vi của trục tọa độ biến thể:

  • Khi xuất bản một Font chữ có tính năng biến đổi, FontLab sẽ xem xét các Master hiện có trong Font chữ. Chọn Master có tọa độ thấp nhất và cao nhất trên mỗi trục để làm chuẩn cho phạm vi tọa độ người dùng. Thông tin này sẽ được đính kèm trong File Font chữ đầu cuối.
  • Khi mở một File Font chữ đầu cuối có tính năng biến đổi trong FontLab, thông tin phạm vi được đính kèm trong File Font chữ sẽ được trích xuất để tạo ra phạm vi tọa độ thiết kế và tọa độ người dùng cho việc thiết kế.
  • Có thể thay đổi phạm vi trục tọa độ biến thể bằng cách chỉnh sửa các thông số trong danh sách trục biến thể như hình bên: Vào bảng Font Info đầy đủ => Chọn mục Axes.

Làm việc với trục biến thể trong FontLab 7

Làm việc với trục biến thể trong FontLab 7

Cách thêm – xóa trục tọa độ biến thể trong Font chữ:

  • Thêm trục biến thể vào Font chữ hiện hành bằng cách: Chọn Menu File => Font Info… => Mở bảng Font Info => Chọn mục Axes => Click chọn Add Axis . => Chọn một trong các trục phổ biến trong danh sách.
  • Nếu thêm một trục phổ biến trong danh sách có sẵn, FontLab khuyên người dùng nên giữ nguyên các trường thông tin Axis Name, Axis Code và Axis Tag để các tính năng mặc định của Axes hoạt động được. Người thiết kế có thể chỉnh sửa các thuộc tính bên trong Axes.
  • Nếu thêm một trục loại Custom, người thiết kế có thể tự đặt Axis Name, Axis Code, Axis Tag và tự định nghĩa cho trục này.
  • Xóa một trục biến thể khỏi Font chữ hiện hành bằng cách: Chọn Menu File => Font Info… => Mở bảng Font Info => Chọn mục Axes => Chọn trục cần xóa trong danh sách => Click chọn Remove Axis .

Các lưu ý khi sử dụng trục tọa độ biến thể trong FontLab:

  • Trong bài hướng dẫn này không tìm hiểu sâu về tính năng nội suy biến thể. Nên người dùng chỉ cần quan sát các thông số và cách đặt tên Font chữ phù hợp theo giá trị được ghi chú trong mỗi trục. Với người thiết kế bán chuyên, việc thiết kế Font chữ thông thường chỉ cần thực hiện thủ công với vài biến thể phổ biến. Ví dụ: Regular, Italic, Bold và Bold Italic, Condensed, Bold Condensed và Condensed Italic.
  • Nhiều loại Font chữ không phù hợp để tạo một số biến thể phổ biến. Ví dụ: Font chữ mô phỏng Pixel và Font chữ có nhiều nét đứng đặc biệt thường không có biến thể Italic. Font chữ vuông hoặc ký tự O là hình tròn sẽ không có biến thể Condensed. Font chữ thư pháp mô phỏng nét đậm nhạt sẽ không có biến thể Bold.

Các thuộc tính của trục tọa độ biến thể:

Làm việc với trục biến thể trong FontLab 7
  • Mỗi trục biến thể bao gồm các thuộc tính sau:
  1. Axis Name: Tên trục biến thể để con người có thể đọc được, không phân biệt chữ hoa hay chữ thường.
  2. Axis Code: Tên mã 2 chữ cái định danh trục được sử dụng nội bộ trong FontLab.
  3. Axis Tag: Thẻ tên 4 chữ cái dùng để khai báo biến cho tính năng OpenType của Font chữ. Đối với các trục đã được định nghĩa OpenType thì thẻ tên được đặt mặc định theo bảng đặc tả OpenType. Đối với các trục phổ biến được hỗ trợ thêm trong FontLab thì thẻ tên được đặt mặc định theo FontLab. Đối với trục tùy chỉnh do người thiết kế tự định nghĩa thì thẻ tên được viết hoa toàn bộ.
  4. Axis is Hidden From UI: Nếu nút này được bật, trục biến thể này sẽ bị ẩn trong giao diện phần mềm ứng dụng đầu cuối. Nhưng vẫn hiển thị trong giao diện phần mềm thiết kế FontLab.
  5. Design Range: Phạm vi trục tọa độ thiết kế.
  6. Use Range: Phạm vi trục tọa độ người dùng.
  7. Axis Graph: L-Click để mở biểu đồ quy đổi tọa độ trục cho phép điều chỉnh giá trị quy đổi từ tọa độ thiết kế sang tọa độ người dùng.
  8. Axis Instances: Liệt kê các giá trị trên trục được đánh dấu tạo Instance. (FontLab gợi ý sẵn một số biến thể phổ biến)
  9. Build Axis Instances: Thực hiện tạo Instance theo danh sách liệt kê trên. (Tính năng này đang bị lỗi)
Làm việc với trục biến thể trong FontLab 7

Tính năng tự động tạo trục tọa độ biến thể trong FontLab:

  • Thiết lập cho FontLab tự động tạo trục biến thể mô tả chiều rộng nét chữ ‘wght’ và tỉ lệ chiều ngang ký tự ‘wdth’ hoạt động ngầm:
  • Trục biến thể ‘wght’ và ‘wdth’ là hai trục phổ biến nhất và xuất hiện trong phần lớn Font chữ phổ biến. FontLab tích hợp trực tiếp tùy chọn hai trục phổ biến này hoạt động ngầm. Ngay cả khi người dùng không thiết lập bất kỳ trục biến thể nào trong bảng Font Info đầy đủ. Tính năng này hữu ích khi người thiết kế chỉ muốn tạo một Font chữ với những biến thể cơ bản nhất như Regular, Bold và Condensed.

Thiết lập cho hai trục tọa độ biến thể ‘wght’ và ‘wdth’ tự động hoạt động:

Cách thiết lập chính:

Thiết lập cho hai trục biến thể ‘wght’ và ‘wdth’ tự động hoạt động ngầm bằng cách: Chọn Menu Preferences… => Mở bảng Preferences => Chọn mục Variations => Tick chọn [Guess … axis location from master style attribute or layer name] => Chọn [width] (mặc định), [weight] hoặc [width and weight] để áp dụng.

  • Weight: Tự động tạo trục biến thể ‘wght’.
  • Width: Tự động tạo trục biến thể ‘wdth’.
  • Weight And Width: Tự động tạo trục biến thể ‘wght’ và ‘wdth’.

Các thiết lập phụ:

  • Nếu tùy chọn này được bật, FontLab tự động tạo trục biến thể ‘wght’ và ‘wdth’ hoạt động ngầm (theo tùy chọn). Ngay cả khi hai trục này không được thiết lập trong bảng Font Info đầy đủ.
    • FontLab sẽ tự suy ra vị trí của Master chính trên hai trục này dựa trên tên của các Master hiện có.
    • FontLab chỉ có thể tự động nhận biết các Font Master được đặt tên theo chuẩn FontLab tạo sẵn: (trục ‘wght’ có các tên: Thin, Extra Light, Light, Regular, Medium, Semi Bold, Bold, Extra Bold, Black) (trục ‘wdth’ có các tên: Ultra Condensed, Extra Condensed, Condensed, Semi Condensed, Normal, Semi Expanded, Expanded, Extra Expanded, Ultra Expanded). Thậm chí khi chỉ có các Layer Glyph được đặt tên theo quy tắc trên. Và không có khai báo Master Font trong bảng Font Info đầy đủ thì FontLab vẫn tự động nhận biết các Layer Glyph đó và xem nó như Master Font chính thức.
  • Nếu tắt tùy chọn này, người dùng sẽ phải tự thiết lập trục biến thể ‘wght’ và ‘wdth’. Tự khai báo thủ công tất cả các Master và vị trí của Master trên hai trục này.
    • Nếu bảng Output báo lỗi “KeyError:” thì hãy tắt hộp kiểm.

Xem thêm nhiều bài hướng dẫn sử dụng FontLab 7 tại [ Sổ tay hướng dẫn sử dụng FontLab 7 ].
Theo dõi Fanpage Thư viện thiết kế bỏ túi để xem thêm nhiều bài viết hữu ích.
Chúc các bạn sức khỏe và thành công!

Hướng dẫn sử dụng | FontLab 7 | FontLab 8 | Thiết kế Font chữ | Việt hóa Font chữ

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chuyển lên trên